Тогтвортой хөгжлийн 5 дахь зорилт эмэгтэйчүүдийн тэгш эрх : Монгол Улсын жишээн дээр

Зохиогчийн тухай

С.Анударь, магистр

Түлхүүр үг: Зүүн Хойд Ази, Монгол Улсын жендерийн тэгш байдал

Хураангуй

Жендерийн тэгш байдал нь хүн төрөлхтний өмнө тулгамдсан асуудлын нэг бөгөөд дэлхийн хэмжээнд эмэгтэйчүүдийн удирдлагын түвшний оролцоо 31.7% байгаа бол Зүүн Хойд Азийн бүс нутагт 15-20%-тай буюу бүс нутгийн дунджаас доогуур үзүүлэлттэй байна. Монгол Улс удирдлагын түвшинд 38.9%-ийн оролцоотой, хөдөлмөрийн зах зээлийн идэвхтэй оролцоо, хүний хөгжлийн үзүүлэлтээрээ бүс нутгийн дунджаас дээгүүр байр суурьтай байгаа нь эмэгтэйчүүдийн нийгэм, эдийн засгийн оролцоо харьцангуй сайн байгааг харуулж байна. Гэхдээ улс төрийн оролцоо хязгаарлагдмал хэвээр байгаа нь жендерийн тэгш бус байдлыг хадгалсаар буйг илтгэж байна. Тухайлбал, Монгол Улсын Их Хурлын эмэгтэй гишүүдийн хувь 17 орчим байгаа нь улс төрийн шийдвэр гаргах түвшин дэх оролцоо хангалтгүй байгааг харуулна. Иймд жендерийн бодлогыг цаашид сайжруулах, эмэгтэйчүүдийг эдийн засаг, улс төр дэх оролцоог нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна. Түүнчлэн уламжлалт бус салбаруудад ажиллах боломжийг нэмэгдүүлэх, жендерийн статистик мэдээллийг салбар яам бүрд тогтмол ашиглах замаар бодлого боловсруулах үйл явцыг сайжруулах нь хүний эрх мөн тогтвортой хөгжлийн зорилтыг биелүүлэхэд нэн чухал болно.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Аж Үйлдвэр, Эрдэс Баялгийн Яам. (2022). Жендэрийн үндэсний хорооноос салбар дундын стратеги төлөвлөгөө (2022-2031)-г уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны албан хаагчдад танилцууллаа. Аж Үйлдвэр, Эрдэс Баялгийн Яам. https://mmhi.gov.mn/2022/11/25/%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80-%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8-%D1%82%D3%A9%D0%BB/

•Монгол Улсын Их Хурал. (2023, November 22). "Хүний эрх, жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах парламентын үүрэг, хариуцлага" сэдвээр I хэсгийн танилцуулга хийж, хэлэлцүүлэв. https://www.parliament.mn/nn/41327/

•Монгол Улсын Засгийн Газар. (2024). Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ: 14 мега төслөө бүтэн хөдөлгөж чадвал нэг хүнд ногдох ДНБ 10 мянган ам.долларт хүрэх бодит боломж байна. Монгол Улсын Засгийн Газар. https://mongolia.gov.mn/news/view/27048

•Статистикийн мэдээллийн нэгдсэн сан. (2025). https://www2.1212.mn/

•НҮБХХ. (2025). Монгол Улсын Үндэсний тодорхойлсон хувь нэмэр (ҮТХН/NDC) 3.0 болон хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах урт хугацааны хөгжлийн стратегид (ХХЯБ-УХХС/LT-LEDS) жендэрийн асуудал, арга хэмжээг тусгахад чиглэсэн жендэрийн зөрүүний үнэлгээ. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2025-05/mongol_ulsyn_undesniy_todorkhoylson_khuv_nemer_utkhn_bolon_khulemzhiyn_khiyn_yalgarlyn_buuruulakh_urt_khugacaany_khogzhliyn_strategid_zhenderiyn_asuudal_arga_khemzheeg_tusgakhad_chiglesen_zhenderiy

•Ц, Я. (2024). Т.Энхбаяр: Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд эмэгтэй сайд нарын эзлэх хувь хамгийн багадаа 15 Хувь байх ёстой. Ulaanbaatar News LLC. https://ubn.mn/p/63833

•Permanent Mission of Mongolia to the United Nations. (2015). Монгол Улсын санаачилгаар “Хөдөөгийн эмэгтэйчүүд, охидын аж байдлыг сайжруулах тухай” тогтоол батлагдав. https://www.un.int/mongolia/news/%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D1%80-%D1%85%D3%A9%D0%B4%D3%A9%D3%A9%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%8D%D0%BC%D1%8D%D0%B3%D1

•Schweizerische Eidgenossenschaft Confederation suisse Confederazione Svizzera Confederaziun svizra, IRIM. (2014). Монгол Улс дахь жендэрийн эрх тэгш байдал: Нөхцөл байдлын товч үнэлгээ, Баримт бичгийн судалгаа.

•China Economic Indicators. (2025). The Global Economy.com. https://www.theglobaleconomy.com/China/

•G, A. (2024). The Number of Mongolian Peacekeepers to Be Tripled. Mongolian National News Agency. https://montsame.mn/en/read/354259

•Global Gender Gap Report 2025. (2025). Insight Report June 2025, 17. ISBN-13: 978-2-940631-89-6

•Hamdan, I. G. (2016). Gender equality and women's empowerment. The United Nations. https://www.un.org/sustainabledevelopment/gender-equality/

•Japan Economic Indicators. (2025). The Global Economy.com. https://www.theglobaleconomy.com/Japan/

•Mongolia Economic Indicators. (2025). The Global Economy.com. https://www.theglobaleconomy.com/Mongolia/

•Mongolian National News Agency. (2025, June 26). Gender Gap Ranking of Mongolia Advances 20 Places. Montsame.mn. https://www.montsame.mn/en/read/372917

•Naomi Grimley, Jack Cornish and Nassos Stylianou. (05, 05 2022). Covid: World's true pandemic death toll nearly 15 million, says WHO. https://www.bbc.com/news/health-61327778

•North Korea Economic Indicators. (2025). The Global Economy.com. https://www.theglobaleconomy.com/North-Korea/

•Permanent Mission of Mongolia to the United Nations. (2016). Message to mark the 55th anniversary of Mongolia’s accession to the United Nations. https://www.un.int/mongolia/news/message-mark-55th-anniversary-mongolia%E2%80%99s-accession-united-nations

•South Korea Economic Indicators. (2025). The Global Economy.com. https://www.theglobaleconomy.com/South-Korea/

•United Nations Department of Economic and Social Affairs Sustainable Development. (2020). The 17 goals | Sustainable Development. https://sdgs.un.org/goals

•The UN Refugee Agency. (2024). Global Trends report 2024. UNHCR. https://www.unhcr.org/global-trends-report-2024

•UN Women. (2025). Women in politics: 2025 | Digital library: Publications. UN Women. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2025/03/women-in-politics-map-2025

•UN Women. (2025, April 21). How gender inequality and climate change are interconnected. UN Women. https://www.unwomen.org/en/articles/explainer/how-gender-inequality-and-climate-change-are-interconnected

•World Economic Forum. (2025, June 11). Gender Gap Closes at Fastest Rate Since Pandemic – But Full Parity Still Over a Century Away. https://www.weforum.org/press/2025/06/gender-gap-closes-at-fastest-rate-since-pandemic-but-full-parity-still-over-a-century-away/

•World Economic Forum. (2025, June 11). Global Gender Gap Report 2025. https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2025/digest/

•The World Economic Forum. (2025, June 12). Global Gender Gap Report 2025: Progress despite uncertainty. https://www.weforum.org/stories/2025/06/global-gender-gap-report-2025-key-findings/