“Дижитал эдийн засаг дахь хөдөлмөр эрхлэлтийн үндсэн хэлбэрүүд, Монгол улс дахь төлөвшлийн зарим асуудал”

Зохиогчийн тухай

Ч.Баатар, магистр

Удирдлагын академийн Улсын салбарын Удирдлагын тэнхимийн ахлах багш

Түлхүүр үг: дижитал, уян хатан хөдөлмөр, алсын зайнаас ажиллах, платформ, дижитал ур чадвар

Хураангуй

Энэхүү өгүүлэлд дижитал эдийн засгийн хөгжлийн нөхцөлд хөдөлмөр эрхлэлтийн бүтэц, хэлбэр, агуулгад гарч буй өөрчлөлт, шинэ чиг хандлагыг шинжлэх ухааны үүднээс судлан дүгнэсэн. Технологийн дэвшил, ялангуяа мэдээлэл, харилцаа холбооны технологийн эрчимтэй хөгжил нь хөдөлмөрийн уламжлалт ойлголтыг өөрчилж, уян хатан хөдөлмөр эрхлэлт, алсын зайнаас ажиллах, бие даасан хөдөлмөр эрхлэлт, платформын эдийн засаг зэрэг шинэ хөдөлмөрийн хэлбэрийг бий болгож байна. Судалгаанд дижитал эдийн засгийн өргөжилт нь хөдөлмөрийн зах зээлийн бүтцийг дахин тодорхойлж, хөдөлмөрийн ур чадварын чанар, ажиллах хүчний өрсөлдөх чадварт голлон нөлөөлж байгааг харуулахыг зорьсон болно. Эдгээр асуудлуудыг Монгол Улсын жишээн дээр авч үзвэл, “Алсын хараа 2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогод тусгагдсан “Цахим монгол (иргэн, төр, хувийн хэвшлийн нэгдсэн систем)”, “e-Mongolia” зэрэг бодлогын хөтөлбөрүүд нь цахим дэд бүтцийг сайжруулж, хөдөлмөрийн оролцооны шинэ хэлбэрүүдийг дэмжиж буй боловч эрх зүйн орчны шинэчлэл, нийгмийн хамгааллын хамрах хүрээ, дижитал ур чадварын ялгаа зэрэг сорилтууд байсаар байна. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд дижитал хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих бодлого нь төр, хувийн хэвшил, боловсролын байгууллагын хамтын оролцоонд тулгуурлах шаардлагатай бөгөөд дижитал ур чадвар олгох сургалт, хөдөлмөрийн эрх зүйн шинэчлэл, инновацийн хөрөнгө оруулалтыг зэрэг хөгжүүлэх нь зүйтэй хэмээн үзсэн. Иймд дижитал эдийн засаг дахь хөдөлмөр эрхлэлт нь зөвхөн технологийн өөрчлөлт бус, харин хөдөлмөрийн үнэ цэнэ, бүтээмж, оролцооны шинэлэг хэлбэрийг төлөвшүүлэх нийгэм, эдийн засгийн гүнзгий шилжилт гэж үзэж байна.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Asian Development Bank. (2023). Remote work and the future of digital employment in Asia. ADB Publications.

•Bloom, N., Liang, J., Roberts, J., Ying, Z. J. (2015). Does working from home work? Evidence from a Chinese experiment. The Quarterly Journal of Economics, 130(1), 165–218.

•Bukht, R., Heeks, R. (2018). Defining, conceptualising and measuring the digital economy. Development Informatics Working Paper, 68, 1–40. https://doi.org/10.2139/ssrn.3160699.

•Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.

•De Stefano, V. (2016). The rise of the “just-in-time workforce”: On-demand work, crowdwork, and labour protection in the gig economy. Comparative Labor Law & Policy Journal, 37(3), 471–504.

•ECDB. (2024). eCommerce Industry in Mongolia 2017–2029 (market report summary). eCommerce Data & Analytics.

•Eurofound. (2023). Telework and hybrid work in the EU: New evidence and trends. European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions.

•European Commission. (2022). Digital Europe Programme 2021–2027: Building the digital capacity of the EU. https://digital-strategy.ec.europa.eu/.

•Graham, M., Hjorth, I., Lehdonvirta, V. (2017). Digital labour and development: Impacts of global digital labour platforms and the gig economy on worker livelihoods. Transfer: European Review of Labour and Research, 23(2), 135–162.

•https://ecdb.com/. (2025). https://ecdb.com/: https://ecdb.com/resources/sample-data/market/mn/-ээс Гаргасан

•https://tomyo.mn/. (2025). https://tomyo.mn/. https://tomyo.mn/.-ээс Гаргасан

•https://www.infinite.mn/. (2025). https://www.infinite.mn/.-ээс Гаргасан

•Hull, C. E. (2007). Taking advantage of digital opportunities: A typology of digital entrepreneurship. International Journal of Networking and Virtual Organisations, 4(3), 290–303.

•ICT Group. (2023). Монголын дижитал эдийн засгийн хөгжлийн тайлан 2023. . Улаанбаатар: ICT Group.

•ICT Group. (2023). Монголын фриланс хөдөлмөрийн судалгаа. . Улаанбаатар: ICT Group.

•ICTPA. (2023). Survey on digital freelancers and platform workers in Mongolia. Ulaanbaatar: Information and Communication Technology Professionals Association of Mongolia.

•ICTPA. (2025). Freelancing and digital labor market statistics in Mongolia. Ulaanbaatar: Information and Communication Technology Professional Association.

•ILO. (2019). Youth employment in Asia and the Pacific: Trends and policy responses. International Labour Organization, Regional Office for Asia and the Pacific.

•ILO. (2020). World employment and social outlook: The role of digital labor platforms in transforming the world of work. International Labour Organization.

•ILO. (2021). World Employment and Social Outlook 2021: The role of digital labor platforms in transforming the world of work. Geneva: International Labour Organization (ILO).

•ILO. (2021). World Employment and Social Outlook 2021: The role of digital labour platforms in transforming the world of work. ILO Publications.

•ILO. (2021). World employment and social outlook: The role of digital labour platforms in transforming the world of work. Geneva: International Labour Organization.

•ILO. (2023). World Employment and Social Outlook: Trends 2023. International Labour Organization, Publications.

•ILO. (2024). Asia–Pacific Employment and Social Outlook 2024. International Labour Organization: https://www.ilo.org/.

•Kässi, O., Lehdonvirta, V. (2018). Online labour index: Measuring the online gig economy for policy and research. Technological Forecasting and Social Change, 137, 241–248.

•Kraus, S. P. (2019). Digital entrepreneurship: A research agenda on new business models for the twenty-first century. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 25(2), 353–375.

•Mankiw, N. G. (2020). Principles of Economics (9th ed.). Cengage Learning.

•McKinsey Global Institute. (2016). Independent work: Choice, necessity, and the gig economy. McKinsey & Company.

•McKinsey Global Institute. (2021). The future of work after COVID-19. McKinsey & Company.

•OECD. (2020). Measuring the Digital Economy: A New Perspective. Paris: OECD Publishing.

•OECD. (2021). Digital economy outlook 2021. Organisation for Economic Co-operation and Development Publishing.

•OECD. (2021). OECD Skills Outlook 2021: Learning for Life. Organisation for Economic Co-operation and Development, Publishing.

•OECD. (2021). The digital transformation of jobs and skills: Policy brief. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).

•OECD. (2021). The digital transformation of SMEs. OECD Publishing.

•OECD. (2022). Teleworking and the digital transformation of labour markets. OECD Publishing.

•OECD. (2022). The platform economy and labour market transformations. OECD Publishing.

•Oxford Dictionary. (2022). Digital. Oxford University Press.

•Rivermate. (2025 оны 12 01). Hiring contractors in Mongolia. https://rivermate.com/: https://rivermate.com/guides/mongolia/contractors-ээс Гаргасан

•Standing, G. (2016). The Precariat: The New Dangerous Class. Bloomsbury Academic.

•Statista. (2023). Size and growth of the global gig economy 2019–2023. Statista Research Department.

•UN ESCAP. (2024). Landscape: B2C e-commerce marketplaces — Mongolia (report). United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UN-ESCAP), repository.unescap.org.

•UNCTAD. (2021). Global e-commerce report 2021. https://unctad.org/webflyer/global-e-commerce-2021: United Nations Conference on Trade and Development.

•UNDP. (2023). Digital transformation and inclusive growth: Policy perspectives for developing economies. United Nations Development Programme.

•UNESCO. (2021). Youth and skills: Putting education to work. UNESCO Publishing.

•WB. (2020). Mongolia: Youth employment and skills development assessment. Washington, DC: World Bank.

•WB. (2023). Country case study: Mongolia — Socioeconomic impacts of COVID-19 and digital development (Report). World Bank: https://thedocs.worldbank.org/en/doc/6f8ec64aaefa44dcd72290cae62b5ddf-0070012023/original/Mongolia-case-study.pdf.

•WEF. (2020). The future of jobs report 2020. Geneva: World Economic Forum.

•WEF. (2023). The Global Digital Economy Report 2023. Geneva: World Economic Forum.

•Wood, A. J. (2019). Good gig, bad gig: Autonomy and algorithmic control in the global gig economy. Work, Employment and Society, 33(1), 56–75.

•World Bank. (2021). Digital jobs and the future of remote employment. World Bank.

•World Bank. (2021). The digital economy and platform work: Opportunities and challenges for inclusive growth. World Bank Publications.

•World Bank. (2022). Digital economy for Mongolia: Opportunities and policy recommendations. Washington, DC: World Bank.

•World Bank. (2022). The digital economy for inclusive growth: Opportunities and policy challenges. World Bank Group.

•World Bank. (2024). Mongolia economic update: Navigating fiscal pressures amid strong growth . World Bank Group. https://www.worldbank.org/en/country/mongolia/publication/mongolia-economic-update-navigating-fiscal-pressures-amid-strong-growth.

•World Bank. (May 2024). Mongolia Economic Update. World Bank. .

•World Bank. (Nov 2023). Mongolia economic update 2023/Mongolia — Economic Update (report). World Bank.

•Yoo, Y. H. (2010). The new organizing logic of digital innovation: An agenda for information systems research. Information Systems Research, 21(4), 724–735.

•Монголбанк. (2023). Цахим төлбөрийн системийн жилийн тайлан. Улаанбаатар: Монголбанк.

•ХЗДХЯ. (2021). “Цахим Монгол” үндэсний хөтөлбөр (2021–2025)-ийн тайлан. Улаанбаатар: Улаанбаатар: Монгол Улсын Засгийн газар, Хууль зүй, дотоод хэргийн яам.

•ХНХЯ. (2023). Хөдөлмөр эрхлэлтийн бодлого, төлөвлөлтийн тайлан . Улаанбаатар: Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам.

•Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яам. (2022 оны 02 17). https://mddic.gov.mn/. https://mddic.gov.mn/: https://mddic.gov.mn/mn/2022/02/4940/-ээс Гаргасан