Орон нутгийн төсвийн бие даасан байдалд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн судалгаа

Зохиогчийн тухай

С.Галбадрах, доктор, дэд профессор

Удирдлагын академийн ЭЗСУТ-ийн дэд профессор

Н.Золжаргал, Төрийн удирдлагын магистр

Түлхүүр үг: төсвийн орлого, төсвийн зарлага, орон нутгийн санхүүгийн чадавхи, төсвийн хараат байдал

Хураангуй

Монгол Улс зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд шилжсэн үеэс төв орон нутгийн төсвийн харилцааг шинэчлэх алхмыг эдүгээ хүртэл хэрэгжүүлж ирсэн. Энэ хүрээнд сүүлийн жилүүдэд санхүүгийн төвлөрлийг сааруулах бодлого түлхүү хэрэгжүүлж, орон нутгийн хөгжлийг дэмжих, төсвийн хуваарилалтыг илүү оновчтой болгохыг зорьж ирсэн. Энэхүү өгүүлэлд орон нутгийн төсвийн бие даасан байдалд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тухайлан авч судаллаа. Юуны өмнө орон нутгийн төсөвтэй холбогдох эрх зүйн орчны өөрчлөлтийн талаар авч үзэв. Төсвийн бие даасан байдал хангагддаг аймгуудын эдийн засгийн нийтлэг байдлыг судалж орон нутгийн төсвийн бие даасан байдалд нөлөөлж байгаа нийтлэг хүчин зүйлсийг тогтоов. Орон нутгийн төсвийн бие даасан байдлыг 7 индекс ашиглан судаллаа. Эдгээр индексүүдийн харилцан хамаарлын шинжилснээр судалгааны ажлын хүрээнд дэвшүүлсэн 2 таамаглалыг баталлаа.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Батжаргал Н., Анхбаяр Ч., Болормаа Б., (2024) Орон нутгийн санхүүгийн бие даасан байдалд нөлөөлөх хүчин зүйлийн шинжилгээ

•Бямбажаргал А. (2016) Орон нутгийн өмчийн харилцаан дахь тулгамдсан асуудал, шийдвэрлэх арга зам. “Нутгийн удирдлага сорилт ба шийдэл” үндэсний чуулган, 105-127.

•Галбадрах С. Бүс нутгийн эдийн засгийн хөгжлийн удирдлагын асуудалд. (Төвийн бүсийн жишээн дээр) диссертаци, Улаанбаатар, 2006

•Монгол Улсын Төсвийн тухай хууль (1992)

•Монгол Улсын 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 оны Төсвийн тухай хуулиуд

•Мөнх-Оргил А,. Түвшинтуяа Г., (2024) Сумдын төсвийн бие даасан байдлын судалгаа 2014-2023.

•Норовдондог Ц., Мягмарцэрэн Д., Батдорж Ц., Билгээ Г., Дуламсүрэн Б., Онончимэг Ч. (2012) Монгол Улсын төсвийн харилцаан дахь төсвийн төвлөрлийн асуудал, төсвийн тухай хууль тогтоомжуудад хийсэн дүн шинжилгээ. Бодлогын судалгаа шинжилгээ. Судалгааны эмхтгэл, XI боть

•Төсвийн тухай хууль /шинэчилсэн найруулга/ (2011)

•Үндэсний статистикийн хорооны 2004-2024 онуудын төсвийн мэдээлэл

•Энхтайван Л., Ариунаа Л., (2001) Монгол Улсад төвлөрлийг сааруулах асуудал, ШУА-ын мэдээ, 2011. 01 (199)

•Bahl, R., & Linn, J. (1992). Urban Public Finance in Developing Countries. Oxford University Press

•Bird, R. M., & Vaillancourt, F. (1999). Fiscal Decentralization in Developing Countries. Cambridge University Press.

•Martinez-Vazquez, J., & McNab, R. (2003). Fiscal decentralization and economic growth.World Development, 31(9), 1597–1616.

•Ministry of Finance. (2021). Annual report on fiscal decentralization in Mongolia. Ulaanbaatar: MOF.

•OECD. (2018). Fiscal Decentralisation and Local Finance in Japan.