Нийслэл хотын засаглал, бие даасан байдлыг сайжруулах боломж

Зохиогчийн тухай

Б.Цэнгэлмаа

МУИС Улс төр судлалын тэнхимийн магистрант

Д.Бумдарь, доктор

МУИС, Улс төр судлалын тэнхимийн профессор

Түлхүүр үг: Нутгийн өөрөө удирдах ёс, нийслэлийн засаглал, төрийн удирдлага

Хураангуй

Нийслэл Улаанбаатар хот нь Монгол Улсын нийт газар нутгийн 0.3 хувийг эзэлдэг. Гэтэл хотын хүн ам сүүлийн 30 жилийн хугацаанд гурав дахин өсөж 1.6 саяд хүрээд байгаа буюу нийт хүн амын 46.5 хувийг эзэлж байна. Энэхүү өсөлттэй уялдан хөдөлмөрийн насны нийт хүн амын 64.2 хувь, бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж, байгууллагын 76 хувь, улсын хэмжээний автомашины 84 хувь, ДНБ-ний 65 хувь нь нийслэл хотод төвлөрч байна. 1992 оноос хойш 32 жилийн хугацаанд 36 засаг дарга солигдсон буюу засаглалын тогтворгүй байдал, эрх зүйн болоод эдийн засгийн бие даасан бус байдлаас үүдсэн олон ужгирсан асуудлууд нийслэл хотод бий болжээ. Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын засаглал, эрхзүйн байдал, эдийн засгийн зохицуулалтын талаар сүүлийн 30 жилийн хугацаанд олон талын судалгаа шинжилгээ хийгдэж, мэтгэлцээн өрнөсөн байдаг. Иймд нийслэл хотын нутгийн удирдлага, төрийн удирдлагын зохицуулалт, бие даасан байдлын талаар бусад улс орнуудын практик зохицуулалт, өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар харьцуулан судалгаа хийж, Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын засаглал, төрийн удирдлага болон нутгийн өөрийн удирдлагын уялдаа холбоо, чиг үүрэг, эрхзүйн бие даасан байдлыг сайжруулах чиглэлээр дүгнэлт, зөвлөмж гаргасан болно.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Г.Жаргал. (2016). Нутгийн удирдлага, Сорилт ба Шийдэл үндэсний чуулган эмхэтгэл. УБ.

•Довчин, Ё., & Батболд, Ц. (2012). Монголын нутгийн удирдлагын загвар, түүний төлөвшил дэх улс төрийн асуудал. Политологи, 372(66), 175-186.

•Дондог, Д., & Тунгалаг, О. (2007). Нутгийн удирдлага- эрх зүйн шинэчлэл. Улаанбаатар: Экимто.

•Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн тайлбар. (2020). УБ: Хууль судлалын төв ТББ.

•Нармандах, С. (2002). Нутгийн удирдлага-олон түмний оролцоо. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн үзэл баримтлал, 4, 12-38.

•Сүнжид, Д. (2022). Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжид холбогдох тулгамдсан зарим асуудал. Улаанбаатар.

•Ч.Сүнжид. (2022). Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжид холбогдох тулгамдсан зарим асуудал. УБ.

•Ч.Энхбаатар. (2016). Монгол Улсын 1992 оны Үндсэн хуулийн хэрэгжилтийн байдалд хийсэн дүн шинжилгээ. Улаанбаатар.

•Чимид, Б. (2017). Үндсэн хуулийн үзэл баримтлал. Улаанбаатар.

•УИХ-ын тамгын газар. (2021). parliament.mn. parliament.mn: https://www.parliament.mn/-ээс Гаргасан

•Berevoescu, I. (2018). What is local government and how is it organized.

•Campbell, S. (2000). Cold War Metropolis: the Fall and Rebirth of Berlin as a World City. Minnesota: University of Minnesota Press.

•Glick, D. M. (2014). Хотын дарга нарын бодлого боловсруулалт. Boston: Boston University.

•Tarcysus-Ingre, A. (2021). The status of capital cities. Congress of local and regional authorities.

•Yeritsyan, E. (2007). Status of capital cities. The Congress of Local and Regional Authorities.