Европын хөгжлийн чиг хандлага, сорилтууд

Зохиогчийн тухай

О.Цэрэнчимэд, доктор, дэд профессор

Удирдлагын академийн Докторантур, магистрантурын албаны дарга

Э.Халиунаа, доктор

Удирдлагын академийн Бодлого, улс төр судлалын тэнхимийн ахлах багш

Түлхүүр үг: Европын эдийн засгийн интеграцчилал, даяарчлал ба улс төрийн интеграцчилал, холбооны нэгдэл болон Гео-эдийн засгийн цунами

Хураангуй

2001 онд “Европын Холбоо бол даяарчлалын эхлэл цэг бөгөөд дэлхийн эдийн засгийн гурав дахь том хүч бүхий “Хүчирхэг үндэстний холбоо”1 үүслээ хэмээн тунхаглаж байсан илтгэлийг сонссон өдөр саяхан мэт хэдий ч 22 жил өнгөрсөн байх юм. Европын улс хоорондын хамтын ажиллагааны түүхийн эхлэл хуудсыг сөхөн харвал 1925 оноос эхлэлтэй гэх боловч Европын Холбооны өнөөдрийн дүр төрхийг олоход бүхэл бүтэн нэгэн зуун зарцуулагджээ. “Хэн нэгэн арван жилийн өмнө Европын холбооны задралын тухай ярьсан бол засаршгүй гутранги үзэлтэн хэмээн загнуулах байсан” гэж Жан Зeлoнка, Альмут Мёллер, Жан Тэхау нар (2019 он) нийтлэлдээ бичсэн байдаг (Jan Zielonka, 2019). Ихэнх судлаачид онолын түвшинд эдийн засгийн интеграцчиллын тухай санаa дэвшүүлж, сүүлийн 30 жил ардчиллын гурав дах давлагааны тухай хэлэлцсэн бол энэхүү нийтлэлд бид Европын холбооны интеграцчилал хэрхэн задарч болох тухай хэлэлцэх болно. 2022 оны 1-р сарын 22-ны өдөр Европын парламент болон Европын комиссын тайланг2 танилцуулах хүртэл ихэнх хүмүүс улс төрийн “тунхаглал” бол “Алсын хараа” гэж үздэг байсан. Тэдгээр тунхаглалд даяарчлал, дэлхийн ардчиллын тухай ярьж, дэлхийн шинэ дэг журмын төсөөлөлд умбаж байх тухайн үед буюу 2017 оны 1-р сарын 20-ны өдөр АНУ-ын 45 дахь Ерөнхийлөгч асан Доналд Трампын тангараг өргөх ёслолоор үг хэлэхдээ “America first” буюу Гарьд Магнай киноны Далайцэрэнгийн хэлдэг үгтэй “амь амиа бодоорой” ижил утгыг илэрхийлсэн нь дэлхийн геополитикийн орчинд тектоник хавтангийн шилжилт (Мөнх-Очир, 2018, хууд. 135) эхэлснийг бататгасан юм. Таталцлын хуулиар бол “Нэгдсэн бол задарна, задарсан бол нэгдэнэ” гэсэн үйл явцын механик шинж3 ийг энэхүү өгүүллийн гол үзэл санаа болгов.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Bush, B. (n.d.). IW-Kurzbericht Nr. 27/2023.

•Forneck, C. (2023). Mongolisch-Deutsche Forum., (p. Aktuelle Lage in der BRD). Ulaanbaatar.

•Jan Zielonka, A. M. (2019). Europa 2040.

•Mueller, H. (2022). Ein Kontinent in der Polykrise Europa verspielt seine Zukun ft.

•Pressemitteilung. (2023). Wirtschaftliche Lage in Deutschland im August 2023.

•Мөнх-Очир, Д. (2018). Олон улсын аюулгүй байдлын тогтолцоон дахь тектоник шилжилт: системийн нуралтын эхлэл үү? Нээлттэй лекц.

•Я.Долгоржав. (2017). Монгол улсын үндсэн хууль /1992/-ийн зарим нэр томъёо, түүний агуулгыг орчин цагт нийцүүлэх шаардлага. Төрийн удирдлага, 2017 №01.