Улсын их хурлын гишүүдийн тоог оновчлох тухайд

Зохиогчийн тухай

Ч.Энхбаатар, доктор, профессор

Удрдлагын академи, Эрх зүйн тэнхимийн профессор

Түлхүүр үг: Төлөөллийн ардчилал, төлөөллийн дээд байгууллага, парламент, Улсын Их Хурал, парламентын гишүүн, куб язгуурын хууль, парламентын гишүүдийн зохистой тоо

Хураангуй

Монгол Улс 1992 онд шинэ Үндсэн хуулийг баталснаар төлөөллийн ардчиллын хэлбэрийг эргэлт буцалтгүй сонгосон бөгөөд түүний цөм нь хууль тогтоох байнгын ажиллагаатай төлөөллийн дээд байгууллага -Улсын Их Хурал юм. Сүүлийн жилүүдэд Монголын парламентын гишүүдийн тоог нэмэх эсэх асуудал нэлээн газар авах хандлагатай болж ирсэн. Учир нь парламентын гишүүдийн тоо нь иргэдийн төлөөллийг нөхцөлдүүлдгээрээ төрийн бодлого, шийдвэр гаргах үйл явцад нөлөөлж, улмаар улс төрийн өнгө төрхийг бүрдүүлэх чухал хүчин зүйл болдог. Иймд энэхүү өгүүлэлд дэлхийн улсуудын парламентын овор хэмжээ, гишүүдийн тоог харьцуулан судлах замаар парламентын гишүүдийн тоонд нөлөөлж буй хүчин зүйлсийг тодорхойлох оролдлого хийж, үүний үндсэн дээр Монголын парламентын гишүүдийн тоог оновчтой тогтоох боломжийн талаар үзэл бодлоо хуваалцах болно.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Дожоодорж, Д. (1992) “Үндсэн хуулиа батлах гэж үйлээ үзсэн нь...”. Улаанбаатар

•”Монгол Улсын 1992 оны Үндсэн хуулийн хэрэгжилтийн байдалд хийсэн дүн шинжилгээ”. (2016). Улаанбаатар: "Адмон”

•Төмөр, С. (2003). Монгол Улсын Үндсэн хуулийн эрх зүй. 1992 оны Үндсэн хууль: Түүх, төр, эрх зүйн бичигдэл. Улаанбаатар: “Адмон”

•Auriol, E., Gary-Bobo, R.J. (2012) On the optimal number of representatives. Public Choice 153, 419–445. https://doi.org/10.1007/s11127-011 9801-3, татаж үзсэн: 28.02.2023

•Inter-Parliamentary Union. (2012) Glob al Parliamentary Report: the changing nature of parliamentary representation. Geneva: Phoenix Design Aid A/S

•Lijphart, Arend (1994) Electoral Systems and Party Systems: A Study of Twenty-Seven Democracies, 1945-1990 (Oxford, online edn, Oxford Academic, 3 Oct. 2011), https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198273479.001.0001, accessed 23 Feb. 2023.

•Margaritondo , G. (2021) Size of National Assemblies: The Classic Derivation of the Cube-Root Law is Conceptually Flawed. Front. Phys. 8, 606. https:// doi.org/10.3389/fphy.2020.614596 Татаж үзсэн: 28.02.2023.

•Gamberi, L., Fцrster, YP., Tzanis, E. et al. (2021).Maximal modularity and the optimal size of parliaments. Sci Rep 11, 14452 https://doi.org/10.1038/s41598021-93639-1 Татаж үзсэн: 28.02.2023

•Jacobs, K. & Otjes, S. (2015) Explaining the size of assemblies. A longitudinal analysis of the design and reform of assembly sizes in democracies around the world. Elect. Stud. 40, 280–292. https:// doi.org/10.1016/j.electstud.2015.10.001 . Татаж үзсэн: 28.02.2023

•Taagepera, R. The size of national assemblies. Soc. Sci. Res. 1, 385 401. https://doi.org/10.1016/0049 089X(72)90084-1 (1972). Татаж үзсэн: 28.02.2023

•М.Батчимэг: УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэх нь зөв. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://montsame.mn/тп/read1/6641

•Д.Бумдарь: Гишүүдийн тоог улс төрийн намын хөгжил, хүн амын тоо, төлөөлөх эрхийг хангах үүднээс нэмэх шаардлагатай. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://livetv.mn/p/283775

•Б.Гүнбилэг: Эв нэгдлийг илэрхийлэх Ерөнхийлөгчийг парламентаас сонгох нь зөв. Татаж үзсэн: 28.02.2023 http:// time.mn/s3Q.html

•Т.Доржханд: УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх шаардлагатай. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://gogo.mn/ r/4n909

•Т.Доржханд: Дэлхийн улс орнууд хэрэглэдэг куб язгуурын аргаар УИХ-ын гишүүдийн тоог 150 гэж гаргасан. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://www.24tsag.mn/а/205085

•Г.Занданшатар: УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмснээр төлөөллийн чадвар сайжирна. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://itoim.mn/article/OQ3O1/33773,

•Л.Золбаатар: Их Хурлын гишүүдийн тоог нэмэх нь зөв шийдэл. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://www.urug.mn/ news/1721

•Ц.Мөнхцэцэг: "Давхар дээл"-тэй сайд нар болон гишүүдийн тоог 2019 онд нэмэх ёстой байсан. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://eguur.mn/355596

•Ц.Мөнхцэцэг: Экспертүүд парламентын төлөөлөх чадварыг сайжруулах үүднээс гишүүдийн тоог нэмэх нь зүйтэй гэж үздэг. Татаж үзсэн: 28.02.2023 muki.mn/news?catego ry_id=6302

•Д.Үүрцайх: УИХ-ын гишүүдийн тоог 120-140 болгож, парламентын ардчиллыг бэхжүүлэх хэрэгтэй. Татаж үзсэн: 28.02.2023 https://itoim.mn/arti cle/oVSFx/30607

•https://dnn.mn/ерөнхийлөгч-х баттулга-үндсэн-хуульд-оруулах нэмэлт-өөрчлөлтийн-төслийг танилцуулав/2019. Татаж үзсэн: 28.02.2023

•https://www.insidescience.org/news/math could-help-set-right-sizes-national legislatures Татаж үзсэн: 28.02.2023

•https://en.wikipedia.org/wiki/Cube_root_ law. Татаж үзсэн: 28.02.2023

•https://vk.соm/сikrussia. Татаж үзсэн: 01.03.2023