Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт: ажилгүйдлийн шалтгаанд хийсэн шинжилгээ

Зохиогчийн тухай

Б.Нарантулга, доктор

Удирдлагын академийн Улсын салбарын удирдлагын тэнхимийн дэд профессор

Түлхүүр үг: Эдийн засгийн идэвх, ажиллах хүчнээс гадуурх хүн ам, хөдөлмөр эрхлэх сонирхол, хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт ба нийлүүлэлт.

Хураангуй

Монгол Улсын нийт хүн амын 30.9 хувь, хөдөлмөрийн насны хүн амын 48.1 хувийг тус тус эзэлж буй залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт нь улс орны эдийн засгийн өсөлт, үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалтын хөгжилд чухал хувь нэмэр үзүүлнэ. Гэвч олон судалгааны дүн залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт доогуур, эдийн засгийн идэвх сул байгааг онцолж байна. Нийгэмд 'Залуучууд сургуульд суралцдаг тул ажил эрхлэх боломжгүй", “Залуучууд хөдөлмөр эрхлэх сонирхолгүй байна", “Ажлын байранд насны шалгуур тавьдаг тул залуучууд ажлын байртай болоход бэрхшээлтэй байна" гэх мэт ялгаатай ойлголт, хандлага ч бий. Иймд залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийн төлөв байдлыг сонгосон үзүүлэлтийн хүрээнд харьцуулан судалж, ажилгүйдлийн тэргүүлэх шалтгаанд дүн шинжилгээ хийсний үндсэн дээр ажиллах хүчний өвөрмөц бүлэг болох залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтэд нөлөөлж буй хүчин зүйлийг тодруулах зорилгоор эл өгүүллийг боловсруулав.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Дэлхийн банк. (2022 оны 3 сарын 15). "Монгол Үлсын хөдөлмөрийн зах зээлийн дүн шинжилгээ" зөвлөлдөх семинар. Улаанбаатар.

•Монгол Улсын Засгийн газар. (2016). Монгол Улсын хүний хөгжлийн илтгэл 2016: Монгол Улсын хөгжилд залуучуудын оролцоо. Улаанбаатар: НҮБХХ.

•Монгол Улсын Засгийн газар. (2007). Монголын хүний хөгжлийн илтгэл 2007: Хөдөлмөр эрхлэлт, ядуурал. Улаанбаатар: НҮБХХ, ОУХБ, ШОУХА.

•ОУХБ. (2019). Хөдөлмөрийн ирээдүйн тухай ОУХБ-ын зууны тунхаг. Женев.

•ОУХБа. (2019). Гэрэлт ирээдүйн төлөө ажиллацгаая” ирээдүйн хөдөлмөрийн тайлан. Женев.

•Г.Совд. (1999). Үндсэн хууль: Хүний эрхийн харьцуулалт. Улаанбаатар.

•Удирдлагын академи. (2019). "Оюутнуудын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих боломж, сорилт” судалгааны тайлан, Улаанбаатар: Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар.

•Удирдлагын академи. (2019). “Өндөр насны тэтгэврийн тогголцооны өнөөгийн байдал” судалгааны тайлан. Улаанбаатар.

•Удирдлагын академи. (2020). ‘Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих бодлогын үр дүнгийн шинжилгээ” судалгааны тайлан. Улаанбаатар.

•ҮСХ. Статистикийн мэдээллийн нэгдсэн сан www. I2l2.mn. Улаанбаатар.

•ҮСХа. (2021). Монгол Улсын статистикийн эмхэтгэл 2020. Улаанбаатар.

•Хөдөлмөр, нийгмийн хамгаалал 2016¬ 2020, Дугаар 4. (2020). Улаанбаатар: ХНХЯ.

•ХНХСИ. (2017). Ажил олгогчоос ажилтанд тавих шаардлагын судалгаа. Улаанбаатар.

•ХНХСИ. (2020). Төгсөгчдийн хөдөлмөр эрхлэлтийн судалгаа (2015-2016 оны төгсөгчид). Улаанбаатар.

•ХХҮЕГ. (2018). Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрүүдийн санхүүгийн дэмжлэгийн мэдээлэл. Улаанбаатар.

•ХХҮЕГ. (2020). Хөдөлмөрийн зах зээлийн мэдээллийн танилцуулга. Улаанбаатар.

•ХҮЕГ. (2021). Хөдөлмөрийн зах зээлийн мэдээллийн танилцуулга: 2021 оны 6 cap. Улаанбаатар.

•David Neumark&William Wascher. (2004). Minimum wages, labor market institutions, and youth employment: A cross-national analysis.

•Ministry of Labour, Republic of Korea. (2021.3.3). Youth employment. Joint workshop. Seoul.

•UNDP. (2015). Human development report 2015: Work for human development. Geneva.