Авлигын гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдэд оногдуулж буй хорих, торгох ял, тэдгээрийн хэрэгжилтийн асуудалд

Зохиогчийн тухай

Х.Оюунбаатар, магистр

Түлхүүр үг: Эрүүгийн хууль, авлигын гэмт хэрэг, авлигын улмаас учирсан хохирол, хор хөнөөл, хорих ял, торгох ял.

Хураангуй

Авлигын гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдэд оногдуулах хорих болон торгох ялын хэмжээ, түүний хэрэгжилтийн талаар судалж, энэ өгүүлэлд үр дүнг нийтэллээ. Шүүгдэгчид оногдуулсан хорих болон торгох ялын хэмжээ тухайн хэргийн улмаас учирсан хохирлын хэмжээтэй уялдахгүй, хэтэрхий бага байгаа нь судалгааны үр дүнгээс харагдаж байна. Энэ нь Авлигын эсрэг НҮБ-ын конвенцын “тухайн гэмт хэргийн ноцтой байдлыг харгалзан шийтгэл оногдуулна”, мөн Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн “эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр, хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт нь тохирсон байна” гэсэн шударга ёсны зарчимд тус тус харшилж байна гэсэн дүгнэлт хийсэн. Ялын бодлого хэт чанга, эсвэл, хэт сул байхын аль аль нь авлигатай тэмцэхэд сайнаар нөлөөлдөггүй. Тийм учраас, авлигын хэрэгт оногдуулах ял шийтгэлийг чангатгах тухай асуудалд нухацтай хандах, ул суурьтай судалж, дүн шинжилгээ хийхээс гадна шүүхээс оногдуулж байгаа ялын төрөл, хэмжээг хэргийн байдал, хахууль, хохирлын хэмжээтэй шударгаар уялдуулах шаардлага тулгамдаж байна.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Brooks, G. (2016). Criminology of Corruption: Theoretical Approaches. Wolverhampton: Palgrave Macmillan.

•Messick, R. (2020). A Breaththrough in Recognizing Who is a Corruption Victim. https:// globalanticorruptionblog.com/2020/12/17/a-breaththroughin-recognizing-who-is-a-corruption-victim/-ээс Гаргасан

•Rose-Ackerman, S. (2002). Corruption and the criminal law. Forum on crime and society, vol. 2No. 1, 3-21. https:// www.unodc.org/documents/treaties/ publications/corruption_criminal_law. pdf-ээс Гаргасан

•Rose-Ackerman, S., Palifka, Bonnie J. (2016). Corruption and government: causes, consequences, and reform. Second edition. New York: Cambridge University Press.

•Авлигатай тэмцэх газар. (2021). Статистикийн эмхэтгэл. Улаанбаатар.

•Азийн сан, Сант Марал сан. (2017). Авлигын талаарх олон нийтийн ойлголт, мэдлэг тогтоох (SPEAK) судалгааны тайлан. Улаанбаатар.

•Азийн хөгжлийн банк. (2021). Авлигын гэмт хэргийн шийдвэрлэлтийн дүн шинжилгээний тайлан. Улаанбаатар.

•АТГ. (2021). Статистикийн эмхэтгэл. Улаанбаатар.

•Батзориг Б., Цэлмэг Ц., Оюунболд Г., Одонгэрэл Г., & Мөнхдорж Б. (2014). Авлига, албан тушаалын гэмт хэрэг (Хуульчдад зориулсан гарын авлага). Улаанбаатар : Хууль зүйн үндэсний хүрээлэн.

•Бямбасүрэн, Я., Доржсүрэн, П., Цэрэнчимэд, О., Намхайдагва, Д. & Амарбаягалан, Д. (2021). Төрийн бодлого. Улаанбаатар.

•Оюунбаатар, Х., & Эрхэмжаргал, О. (2021). Гадаад улс орнуудын авлигын гэмт хэрэгт оногдуулж буй ял шийтгэлийн төрөл, хэмжээний талаарх харьцуулсан судалгааны тайлан. Шударга ёс, 21, 41-54.