Төрийн бодлого тодорхойлох, шийдвэр гаргахад математик загварт тулгуурласан тооцооллын үр дүнг ашиглах нь

Зохиогчийн тухай

Н.Энхбаяр, магистр

Удирдлагын академийн Бодлого, улс төр судлалын тэнхимийн дэд профессор

Түлхүүр үг: Коронавирус, COVID-19, халдварт өвчин, халдварт өвчний тархалт, тархалтын коеффициент, математик загвар, эдийн засаг, бизнесийг дэмжих арга хэмжээ.

Хураангуй

Өнөөгийн байдлаар короновирусын халдварын тархалт дэлхийн 210 гаруй улс орныг хамарч, дэлхий даяар 3.5 сая хүн халдвар авч (2020 оны 5 дугаар сарын 2-ны өдрийн байдлаар) өвчлөөд байна. Улс орнууд халдварын тархалтыг зогсоохын тулд шуурхай арга хэмжээ авч, хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалахаас гадна хүндрэл, уналтад орж байгаа эдийн засаг, бизнесийг дэмжих, өрх гэр, иргэдийн орлогыг хамгаалах бодлогыг авч хэрэгжүүлж байна. Дэлхийн улс орнууд ийм онцгой нөхцөлд аливаа бодлого шийдвэр гаргахдаа судалгаа, шинжилгээнд тулгуурласан, шинжлэх ухааны олон салбарт ашиглагдаж буй математик загварыг ашиглан халдварын тархалтын цаашдын төлөв хандлагын таамаглалыг боловсруулан гаргаж, судалгааны үр дүнд тулгуурлан бодлого, шийдвэрээ илүү оновчтой гаргаж байна. Монгол Улсын хувьд ч мөн адил халдварын тархалтын цаашдын төлөв хандлагыг зөв тодорхойлж, эдийн засгийн хүндрэлтэй байдал ямар хугацаанд үргэлжилж болох, үүнийг сааруулах бодлогыг хэрэгжүүлэхэд хичнээн хэмжээний хөрөнгө, санхүүжилтийн эх үүсвэр шаардлагатай болохыг математик загвар ашиглан оновчтой тооцоолон гаргах шаардлагатай.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•“Коронавируст халдварын цар тахлын үед иргэдийн эрүүл мэнд, орлогыг хамгаалах, ажлын байрыг хадгалах, эдийн засгийг идэвхжүүлэх багц арга хэмжээний тухай” УИХ-ын 2020 оны 4-р сарын 9-ний өдрийн 21 тоот тогтоол.

•“Коронавирусын халдварын цар тахлын үед санхүү, эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангах, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, төрийн үйлчилгээнд цахим шилжилт хийх арга хэмжээний тухай” УИХ-ын 2020 оны 4 дүгээр сарын 29-ний өдрийн тогтоол;

•“Коронавирусын халдварын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх тухай” Монгол Улсын хууль;

•КОВИД-19-ын тархалтын улмаас эдийн засаг, бизнесийн үйл ажиллагаанд учирч болох алдагдал, хохирлын талаар Монголын Үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын хийсэн цуврал судалгаанууд.

•“An introduction to compartmental modeling for the budding infectious disease modeler”. Authors: Julie C. Blackwooda and Lauren M. Childs.

•“Estimations of the coronavirus epidemic dynamics in South Korea with the use of SIR model”. Author: Igor Nesteruk, Institute of Hydromechanics. National Academy of Sciences of Ukraine, Kiev, Ukraine.

•“Prediction of the Epidemic Peak of Coronavirus disease in Japan”. Author: Toshikazu Kuniya, The Graduate School of System Informatics, Kobe University, Japan.

•“COVID-19 Projections”. Author: Chris Murray, at the University of Washington, USA.

•“Estimating the number of infections and the impact of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 in 11 European countries” report. The Imperial College of London, United Kingdom.

•“When Will COVID-19 End? Data Driven prediction” Data-Driven Innovation Lab8 Singapore University of Technology and Design, Singapore.