Цахим худалдан авах ажиллагаа: хэрэгжилт, үр дүн

Зохиогчийн тухай

Л.Отгонтуяа, доктор, профессор

Удирдлагын академийн Эдийн засаг, санхүүгийн тэнхимийн профессор

Б.Эрдэнэбулган, магистр

Түлхүүр үг: Худалдан авах ажиллагаа, цахим тендер шалгаруулалт, цахим систем цахим дэлгүүр, захиалагч, тендерт оролцогчид

Хураангуй

Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль (ТБОНӨХБАҮХАТХ)-д 2011 онд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтөөр уг хуулийн 53.7 дахь заалтад “Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага нь өөрийн гүйцэтгэх ажлын тодорхой хэсгийг хувийн хэвшлийн болон мэргэжлийн төрийн бус байгууллагаар гүйцэтгүүлэх бөгөөд нийт зарлах тендерийн 20-оос доошгүй хувийг цахим худалдан авалтын хэлбэрээр зохион байгуулна” гэж тусгасан юм. Ийнхүү хуулийн хэрэгжилтийг ханган ажиллахдаа худалдан авах ажиллагааг ил тод болгох, төрийн үйлчилгээг цахим болгох, сонгон шалгаруулалтын үйл ажиллагааг хялбарчлах зорилгоор цахим худалдан авах ажиллагаа (ЦХАА) -г үе шаттайгаар хэрэгжүүлж эхэлсэн билээ. Худалдан авах ажиллагааг цахим хэлбэрээр зохион байгуулснаар олон тооны эерэг үр дагаврыг бий болгож байгаа ч цахим тендер шалгаруулалтын талаар тендерт оролцогчдын мэдлэг хангалтгүй, хуурамч материал бэлтгэн ирүүлэх, бэлтгэсэн тендерээ илгээж амжихгүй хожимдох, мөн захиалагчаас хамааран алдаа гарах зэрэг тулгамдсан асуудлууд оршсоор байна. Иймээс Монгол улсын хэмжээнд хэрэгжиж буй цахим худалдан авах ажиллагааны хэрэгжилт, үр дүнг үнэлж, цаашид анхаарах асуудлыг тодорхойлон энэхүү эрдэм шинжилгээний өгүүллийн хүрээнд толилуулж байна.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•УИХ (2013). Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль. Улаанбаатар.

•АХБ. (2006). Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тогтолцоог боловсронгуй болгох нь судалгааны тайлан. Улаанбаатар.

•Бикаш, Р. Д. (2014). Институцийн чадавхийн үнэлгээний тайлан. Улаанбаатар.

•Дэлхийн банк. (2003). Монгол улс дахь худалдан авах ажиллагааны үнэлгээ судалгааны тайлан. Улаанбаатар.

•Мөнхбат, О., Март, Х. (2006). ННФ. Төрийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тогтолцоог боловсронгуй болгох нь. Улаанбаатар.

•Мөнхбат, О. (2007). Төрийн худалдан авах ажиллагааны ил тод байдал урагшилсан уу, ухарсан уу. Ссудалгааны тайлан. Улаанбаатар.

•Мөнхбат, О. (2009). Төрийн худалдан авах ажиллагаа ба авлига. Улаанбаатар.

•Сангийн яам (2019). Худалдан авах ажиллагааны мэргэшсэн ажилтан бэлтгэх, гэрчилгээ олгох журам. Улаанбаатар.

•Сангийн яам (2014). Үнэлгээний хорооны зохион байгуулалт, үйл ажиллагаа, урамшууллыг зохицуулах журам. Улаанбаатар.

•Сангийн яам (2012). “Худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх, гүйцэтгэлд хяналт тавих журам”. Улаанбаатар.

•Сангийн яам (2018). “Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааг төлөвлөх, тайлагнах журам”. Улаанбаатар.

•Сангийн яам (2013-2018). Төсвийн ерөнхийлөн захирагчдын худалдан авах ажиллагаанд үнэлгээ хийсэн тухай тайлан. Улаанбаатар.

•ТӨБЗГ (2016-2018). Газрын үйл ажиллагааны тайлан. Улаанбаатар .

•Chan Young Baek (2015). Building a successful E-procurement system in the United States: Lessons from the South Korean system

•Daniel Bromberg, Aroon Manoharan. (2015). E-procurement implementation in the United States.