Соёлын биет бус өвд тулгуурлан аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх боломж

Зохиогчийн тухай

Э.Ариунаа, доктор

Удирдлагын академийн Улсын салбарын удирдлагын тэнхимийн дэд профессор

Түлхүүр үг: Соёлын биет бус өв, өв соёлын бүртгэл, мэдээллийн сан, тогтвортой аялал жуулчлал, аяллын бүтээгдэхүүн, аяллын хөтөлбөр.

Хураангуй

Дэлхий дахинаа тогтвортой аялал жуулчлалын төрлүүд эрчимтэй хөгжиж, жуулчдын хандлага ч эергээр өөрчлөгдөж байна. Энэ өгүүлэлд тогтвортой аялал жуулчлалын нэг төрөл болох соёлын аялал жуулчлал, ялангуяа соёлын биет бус өвийг аяллын төвд тавьж хөгжүүлэх боломжийг бодлогын баримт бичиг, зарим судалгааны үр дүн, тоо баримт, олон улсын жишээ туршлагаар бататган тоймлосон. Дэлхийн аялал жуулчлалын байгууллага, Дэлхийн эдийн засгийн форум зэрэг байгууллагын судалгаанаас харахад, Ази, Номхон далайн бүс нутаг, ялангуяа Зүүн хойд Ази, тэр дундаа Монгол Улс нь соёлын баялаг нөөцтэй, үүнд түшиглэн аялал жуулчлалын тогтвортой аялал жуулчлал, аяллын бүтээгдэхүүн, аяллын хөтөлбөр. Удиртгал салбараа хөгжүүлэх бүрэн боломж байна. Монгол Улсын хувьд соёлын биет бус өвийг хамгаалах тогтолцоо хангалттай бүрдсэн ч аялал жуулчлалын салбарын үйл ажиллагаатай уялдуулах тал дээр учир дутагдалтай байна. Иймд соёлын биет бус өвийн уг чанар, цогц байдлыг алдагдуулахгүйгээр аяллын онцлог бүтээгдэхүүн болгон ашиглахын тулд соёлын биет бус өвийн бүртгэл, мэдээлэл, хадгалалт, хамгаалалт, судалгаа, сургалт, сурталчилгааны ажлыг аялал жуулчлалтай холбон идэвхжүүлэх нь чухал. Түүнчлэн олон улсын байгууллага болон үндэсний түвшинд нэгэнт бүртгэгдсэн соёлын биет бус өвийг аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүний тусгай төрөл болгон хөгжүүлж, гадаадын жуулчдаар дамжуулан олон улсад сурталчлан таниулах, дахин давтагдашгүй онцлогийг нь дэлхий дахинаа баталгаажуулах нь уг өвийг хадгалж, хамгаалах нэг арга зам юм.

Эх сурвалжийн жагсаалт

•Аялал жуулчлалын тухай Монгол Улсын хууль (2000)

•Аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөр (2016 -2025). Засгийн газрын 2015 оны 324-р тогтоол

•Галиймаа Н. (2013). Олон улсын аялал жуулчлал. УБ.

•Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал. УИХ-ын 2010 оны 48-р тогтоол

•Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр. УИХ-ын 2016 оны 45-р тогтоол

•Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний комисс (2013). Хүний эрхийн цуврал нийтлэл. УБ.

•Монгол Улсын аялал жуулчлалын гол чиглэл. Засгийн газрын 2018 оны 171-р тогтоол

•Монгол Улсын Үндэсний статистикийн хороо (2018). Монгол Улсын статистикийн эмхэтгэл-2017 УБ.

•Монголын урлагийн зөвлөл, Долгорсүрэн Ж. (2004). Соёлын аялал жуулчлал /судалгааны тайлан/. УБ.

•Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал-2030. УИХ-ын 2016 оны 19-р тогтоол

•“Монгол цуур” үндэсний хөтөлбөр. Засгийн газрын 2014 оны 72-р тогтоол

•Мөнхжаргал Ч. (2017). Соёлын аялал жуулчлал. УБ.

•Соёлын өвийг хамгаалах тухай Монгол Улсын хууль (2014)

•Соёлын биет бус өвийг сурталчлан алдаршуулах, түгээн дэлгэрүүлэхэд онцгой хувь нэмэр оруулсан өвлөн уламжлагчид мөнгөн шагнал олгох журам. Засгийн газрын 2018 оны 354-р тогтоол

•Соёлын биет бус өвийн үзлэг хийх журам. Засгийн газрын 2018 оны 184-р тогтоол

•“Соёлын үйлдвэрлэл” үндэсний хөтөлбөр (2016-2020). Засгийн газрын 2015 оны 509-р тогтоол

•Төрөөс соёлын талаар баримтлах бодлого. УИХ-ын 2012 оны 52-р тогтоол

•ШУА, Философи, социологи, эрхийн хүрээлэн (2013). Монголын нийгмийн өөрчлөлт (хоёр дахь хэвлэл). УБ.

•Alison J. McIntosh, Tom Hinch and Takiora lngram(2002). Cultural Identity and Tourism. International Journal of Arts Management. 4/2, pp.39-49

•Ashley C., Roe D., & Goodwin H. (2001), Pro-poor tourism strategies: Making tourism work for the poor. A review of experience, PPT report No. I. London: Overseas Development Institute

•Chok S., MacbethJ., & WarrenC. (2007), Tourism as a tool for poverty alleviation: a critical analysis of pro-poor tourism and implications for sustainability. Current Issues in Tourism. 10/2, pp. 144-150

•Hyung Yu Park (2010). Heritage tourism: Emotional journeys into natioanhood. Annals of Tourism Research. 37/1, pp. 116-135

•OECD (2009). Temple Stay Programme, Korea. The Impact of Culture on Tourism: Case study of the Republic of Korea. Paris, pp. 115-127

•Stephen J.Page (2009). Tourism: Managing for change /third edition/, p.417

•Takamitsu Jimura(20ll). The impact of world heritage site designation on local communities: A case study of Ogimachi, Shirakawa-mura, Japan. Tourism Management. 32, pp.288 296

•Theopisti Stylianou—Lambert(20ll). Gazing from home: Cultural tourism and Art museums. Annals of Tourism Research. 38/2, pp.403-421

•Walter Jamieson (1998). Cultural heritage torusim planning and development: Defining the field and its challenges. The Journal of Preservation Technology. 29/3, pp.65-67

•World Tourism Organization (2018), UNWTO Tourism Highlights, 2018 Edition, UNWTO, Madrid, pp.2,10

•https://dnn.mn/, Соёлын өвийн төвийн Биет бус соёлын өвийн мэргэжилтний нийтлэл

•http://www.legalinfo.mn

•http://www.monheritage.mn/files/ Report_20l3.pdf https://ich.unesco.org